Expose අනාවරණයForeign විදේශිය පුවත්

නාසා ආයතනයේ ඉන්සයිට් මෙහෙයුමෙන් අඟහරු ගැන අප ඉගෙන ගත් කරුණු පහ

Five things we have learned about Mars from NASA's InSight mission

1. විශාල අගහරු භූකම්පන
InSight හි ප්‍රධාන ඉලක්කය වන්නේ භූගත භූ කම්පන ක්‍රියාකාරකම් හෝ ග්‍රහලෝකයේ මතුපිටට පහර දෙන වස්තූන් නිසා ඇති විය හැකි භූචලන මැනීමයි. මේ වන විට එය 3 ත් 4 ත් අතර විශාල භූචලන 24 ක් සොයාගෙන ඇත.
මෙම අගහරු භූකම්පන බොහෝ භූමිකම්පා වලට වඩා ගැඹුරින් භූගතව සිදු වූ බව පැරිස් විශ්ව විද්‍යාලයේ කණ්ඩායම් සාමාජික පිලිප් ලොග්නොනේ මාධ්‍ය ඇමතුමකදී පැවසීය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඒවා කිසිසේත් ප්‍රබල කම්පන නොවූවත්, ඔබ පෘථිවි පෘෂ්ථය මත සිටගෙන සිටින්නේ නම් ඒවා යන්තම් හෝ දැනෙන මට්ටමේ ඒවා බවයි.
භූමිකම්පා දෙකක් සිදුවී ඇත්තේ සර්බෙරස් ෆොසේ නම් ප්‍රදේශයක් අසල ය. කැඩී බිඳී ගිය භූමියෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ පසුගිය වසර මිලියන 10 ක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් තුළ ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරිත්වයක් පැවති බවයි. මෙම භූ කම්පන ඇතිවිය හැක්කේ එම ගිනිකඳු වල නටබුන් වලින් බව කැලිෆෝනියාවේ නාසාහි ජෙට් ප්‍රචාලන රසායනාගාරයේ (ජේපීඑල්) සූ ස්මර්කර් පැවසීය.
ඇත්ත වශයෙන්ම බලවත් භූමිකම්පා කිසිවක් ඉන්සයිට් විසින් මෙතෙක් අනාවරණය කරගෙන නොමැත. මෙහෙයුමේ ප්‍රධාන විමර්ශකයා වන ජේපීඑල් හි බර්ස් බැනර්ඩ්ට් පැවසුවේ “මේ අවස්ථාවේ දී ඇති වූ විශාල භූමිකම්පා අපි බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා අඩුවෙන් සිදුවන බවයි. එය එසේ වන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි නැත.

2. කුඩා අගහරු භූකම්පන
InSight හි පළමු මාස 10 තුළ සොයාගත් ඉතිරි භූමිකම්පා 174 සාපේක්ෂව කුඩා වූ අතර ඒවා සිදුවූ ස්ථානය සහ ඒවාට හේතුව කුමක්දැයි හරියටම සොයා ගැනීම දුෂ්කර විය. එතැන් සිට, මෙම දත්ත නිකුතුවට ඇතුළත් නොවූ තවත් කුඩා අගහරු භූකම්පන ලෑන්ඩර් යානාව විසින් සොයාගෙන ඇත.
“දැන් අපගේ නාමාවලියෙහි භූමිකම්පා 450 ක් පමණ ඇති අතර, එම භූමිකම්පා පෘථිවිය පුරා විවිධ හේතු නිසා ඇතිවන භූමිකම්පා වැනිය” යනුවෙන් ස්මෙකර් පැවසීය. “මේ මොහොතේ, අපට නිගමනවලට වඩා වැඩි දත්ත ප්‍රමාණයක් අප සතුව ඇත. අඟහරු අපට පවසන දේ වඩා දේයක් ලබා ගැනීමට අපි තවමත් උත්සාහ කරමු.”

3. ජලය
භූ කම්පන තරංග පොළව හරහා ව්‍යාප්ත වන ආකාරය එහි ව්‍යුහය හා එය කෙතරම් සජලීකරණය මත රඳා පවතීද යන්න මගින්, භූමිකම්පාවලින් අඟහරු ග්‍රහයා මත ජලය බෙදා හැරීම ගැන අපට පැවසිය හැකිය. පෘෂ්ථයේ ඉහළ ස්ථර වල ජලය සහිත ඛනිජ අඩංගු බව පෙනේ, බැනර්ඩ් පැවසීය.
අග්‍හරුගේ පෘෂ්ථය පෘථිවියට වඩා වියලි නමුත් සඳට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස තෙත් වේ. InSight ගැඹුරින් විශාල අගහරු භූකම්පන සොයා ගන්නේ නම්, ඒයින් අපට ජලය සොයා ගත හැකි ස්ථානය ගැන වැඩි විස්තර පැවසිය හැකිය.

4. ශක්තිමත් චුම්බක ක්ෂේත්‍ර
මීට වසර බිලියන ගණනකට පෙර අඟහරුට පෘථිවිය වැනි නිරන්තර චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් නොමැත. ඒ වෙනුවට, වසර දහස් ගනනක් පුරා එහි චුම්භකත්වය පවත්වා ගෙන ගොස් ඇත්තේ පාෂාණ නිසා කුඩා ප්‍රදේශ වල ඇති වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයන් මගිනි. අපි එම ක්ෂේත්‍රයන්ගෙන් සමහරක් චන්ද්‍රිකා වලින් මනින්නෙමු, නමුත් අඟහරු පෘෂ්ථය මත තැබූ පළමු චුම්බක මානය ඉන්සයිට් සතුව ඇත.
කැනඩාවේ බ්‍රිතාන්‍ය කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ කැතරින් ජොන්සන් පැවසුවේ “චන්ද්‍රිකා නිරීක්ෂණවලින් පුරෝකථනය කළ ප්‍රමාණයට වඩා 10 ගුණයක් පමණ ශක්තිමත් ක්ෂේත්‍රයක් ඇති බවය. මෙම පාෂාණ බොහෝ විට ගැඹුරු භූගත ඒවා විය හැකිය.
ඔවුන්ගේ පුරාණ චුම්භකත්වය අඟහරුගේ දිර්ඝ ඉතිහාසය ගැන යමක් පවසයි. “ඒවා සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක සිය ගණනකට වඩා රත් කර ඇත්නම්, එම චුම්භකත්වය අතුගා දැමීමට ඉඩ තිබුණි” යැයි ජොන්සන් පැවසීය. ඒ නිසා ඔවුන් වසර බිලියන ගණනකට පෙර චුම්භක වූ පසු ඔවුන් තරමක් සිසිල්ව සිටිය යුතුයි.

5. දූවිලි යක්ෂයන්
අප සිතුවාට වඩා අඟහරුගේ පෘෂ්ථය දූවිලි යක්ෂයන්ගෙන් ආවරණය වී ඇත,කුඩා සුළි සුළං, දූවිලි වාතයට ඔසවන ටර්නාඩෝ .මේ දක්වා ඉන්සයිට් විසින් එහි පීඩන සංවේදක හරහා භ්‍රමණය වන 10,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සොයාගෙන ඇති බව ලොග්නොනේ පවසයි. එසේ තිබියදීත්, එය දූවිලි යක්ෂයෙකුගේ සැබෑ පින්තූරයක්වත් ගෙන නොමැති අතර එය පුදුම සහගතය. එයට හේතුව සුළි කුණාටු බොහෝ දූවිලි රැගෙන යාමට තරම් ශක්තිමත් නොවීමයි, නමුත් එය එසේ වන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි නැත.

Show More

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close